۱۰ خرداد ۱۳۹۰
سحابی سیاستمدارمنصف دین اشنا

 

درگذشت مرحوم عزت الله سحابی از تلخ ترین خبرهائی بود که بر سرسرای ایران و ایرانی سایه افکند. این چهره ها تجربه های کم نظیری هستند که به صورت طبیعی حضورشان همیشه لنگر و پشتوانه ملی برای حوزه دین، اجتماع، و سیاست بود. سحابی البته در بین دینداران و سیاستمداران تاریخ ایران یکی از نمونه های نادری بود که دارای فضائل متفاوتی بود که به پاره ای از انها اشاره میکنم:

1-      سحابی از روشنفکران موفق بود.تاریخ روشنفکری در ایران از نظر عملی خیلی درخشان نبوده است. در بسیاری از موارد تاریخی روشنفکران ایده پردازانی بودند که با واقعیتها و نیازهای جامعه شان نمیتوانستند رابطه برقرار کنند و نظراتشان تنها در کتابها و یا محافل کم مخاطب مطرح و ارائه می شد. اما مهندس سحابی از روشنفکرانی بود که در متن مشکلات جامعه اش در قبل و بعد انقلاب قرار داشت. با مشکلات آنان زندگی میکرد و به همین دلیل رنجهای فراوانی هم کشید. هم نگاهی به معیشت انان داشت و برایشان دل میسوزاند و هم در حوزه فکری و سیاسی راه حل ارائه میکرد و بی توقع مثل برادر و پدری دلسوز نظر ارائه می داد.

2-      سحابی از دل رنج و ناراحتی بیرون آمده بود. آدم بی ریشه ای نبود که به خاطر منافع شخصی اش دستمالی را بهانه کند و قیصریه ای را به اتش بکشاند. این روحیه اش ناشی از همان رنجهائی بود که که قبل و بعد انقلاب کشیده بود. آدم هائی که خود دستی بر آتش دارند و با سختی ها و رنجها دست به گریبان بوده اند، نتایج مثبت تلاشهاشان را قدر میشناسند. وی که از دوران مصدق در کنار پدر فاضل و باعظمتش سیاست ورزی کرده بود، و در زندانهای مختلف رژیم گذشته مقاومت را تجربه نموده بود. به همین دلیل به عنوان یک سیاستمدار پخته  دور از احساسات، منتقد مشفقی بود که میتواند الگوی شفقت در نقد باشد. به همین دلیل هیچگاه در عمر سراسر مبارزه اش روحیه افراطی پیدا نکرد. در قبل از انقلاب جذب گروههای مسلح نشد و به کرات این روش را نقد کرد و بعد انفلاب هم در برابر همه بی مهری ها هیچگاه در کنار افراطیون قرار نگرفت. تساهل و تسامح از اصول ذاتی اش بود و کورانها او را دچار اسیب فکری نمی کرد. نگاهی به مواضع او حکایت از این میکند که دلخوریهایش هم او را به انتقام فکری و سیاسی سوق نداد.

3-      مهندس سحابی یک دین دار دین شناس بود. خودش با منابع اصیل آشنا بود و به دلیل اینکه میتوانست جوهر دین را بشناسد، از یکسو سینه چاک مدافع اصل دینداری بود و از سوی دیگر پیرایه های متحجرانه بر پیکره دین را به خوبی میشناخت و برای پالایش آن تلاش میکرد. روشنفکران بی علاقه و نا آشنای با دین همیشه جدا از چامعه بودند. در جامعه ای مثل جامعه ایرانی که عنصر دین باوری شیرازه جدیپیوند دهنده مردم است، اگر سیاستمدار روشنفکری مثل عزت الله سحابی یافت شود که بتواند با نگاه به منابع دینی و با اعتقاد اسلامی سیاست و فکرش را عرضه کند، میتواند موفق و مفید باشد. وی در کنار مرحوم مهندس بازرگان و مرحوم دکتر یدالله سحابی، از پیشتازان آشتی دین و علم بودند که در دهه 40 نوشته های انان در فضای تند ضد دینی گام مهمی بود که مورد اقبال وسیع جوانان دین باور آن دوران بودند که به مثابه یک تکیه گاه، نسل دیندار جوان را در دانشگاه ها سربلند کردند. خودش در خاطراتش نقل میکند که وقتی سازمان مجاهدین خلق در قبل انقلاب شکل گرفت، مهمترین دغدغه بنیانگزاران اصیل آن کمبود اطلاعات دینی بود. همه متفق بودند که برای جبران این کمبود ایدئولوژیک مهندس سحابی دست به کار شود و این خلا را پر کند. که متاسفانه به دلیل عملگرائی سازمان و بی توجهی به مبانی ایدئولوزیک این نقش به سحابی واگذار نشد.

4-      اخیرا کتاب ارزشمند نیم قرن خاطره و تجربه مرحوم سحابی را خوانده ام. تجربیاتش تا مقطع پیروزی انقلاب اسلامی است. خواندن آن را به همه اهل فرهنگ و سیاست توصیه میکنم. چیز مهمی که در آن کتاب که خاطرات کم نظیری است، توجه را جلب میکند، واقع بینی و انصاف و ادب مهندس سحابی است. اصلا سعی نکرده است خاطراتش را بزک کند. نظراتش در مورد مرحوم دکترمصدق، مجاهدین خلق و گروههای مارکسیستی فصل جدیدب را از تاریخ سیاسی به نمایش گذاشته است.

خداوند چنین تقدیر کرد که جامعه ایرانی از وجود این فرهیخته کم نظیر خالی شود. خداوند رحمتش کند و به خانواده اش صبر و اجر دهد. ما همیشه نیازمند چنین سیاستمداران دین شناس و دین باور و روشنفکر وواقع بین و منصف هستیم. بهترین قدردانی از روح بلند او این است که این خصلت ها را در جامعه رواج دهیم.

 

4بالاترین، بالاترین واقعیت ها نیست
جهان بعد از امام خمینی3
© Copyright 2003-2018, Webneveshteha.com. All rights reserved.