۰۵ بهمن ۱۳۷۸
انتشار در: روزنامة مشاركت، ستون «فراسوي مسئوليت».
فراسوي مسئوليت(3): غرور ملي

يك

هوفر، بازرگان‌ آلماني‌ به‌ هر دليلي‌ كه‌ دستگير شده‌ بود، بالاخره‌ آزاد شد. زنداني‌ بودن‌ او در طول‌ دو سال‌, بحراني‌ جدي‌ در روابط‌ ايران‌ و آلمان‌ و بعضي‌ كشورهاي‌ اروپايي‌ به وجود آورد. اينكه‌ اين دستگيري‌ها -‌كه‌ با منافع‌ و مصالح‌ ملي‌ و اقتصادي‌ جامعه‌ ارتباط‌ دارد‌- چقدر ضروري‌ است‌، مورد بحث‌ من‌ نيست.‌ ولي‌ در اين قضيه علي‌رغم‌ آنكه‌ مشخص‌ شد دولتمردان‌ آلمان‌، با گرايش‌ها و احزاب‌ مختلف‌، توان‌ و قدرت‌ و ارادة‌ سياسي‌ جدي‌ براي‌ حل‌ معقول‌ اين‌ نوع‌ مشكل‌ها را ندارند، نگراني آن‌ها از قضاوت افكار عمومي‌ براي‌ رابطة‌ همه جانبه‌ با كشوري‌ كه‌ يك‌ نفر از اتباع‌ آلماني‌ در آنجا زنداني‌ است‌، يك‌ واقعيت‌ بود.

اين‌ نكته‌‌ بايد مورد توجه‌ دولتمردان‌ ما هم‌ باشد. ايراني‌ بايد در هر جاي‌ دنيا خود را در پناه‌ دولتش‌ ببيند.

آقاي‌ خاتمي‌ در جمع‌ ايرانيان، در سازمان‌ ملل‌ گفت: «براي‌ ما ايراني‌ در هر كجا كه‌ باشد، مورد احترام‌ است‌ و  شهروندي ايراني‌ است‌ و از حقوق‌ شهروندي برخوردار است‌. دولت‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ هم‌ موظف‌ است‌ كه‌ اين‌ حقوق‌ را ادا كند. دولتي مقتدر است‌ كه‌ حتي‌ ازحقوق‌ مخالفان‌ خودش‌ هم‌ دفاع‌ كند.» رئيس‌جمهور با اراية اين نظر، توانست‌ تا حدودي‌ ارتباط‌ بين‌ ايرانيان‌ خارج‌ از كشور و داخل كشور را بهبود ببخشد. همين‌ طرح‌ باعث‌ شد كه‌ حناي‌ تروريست‌هايي‌ كه‌ به‌ خاك‌ دشمن‌ پناه‌ برده‌ بودند و گروه‌هاي‌ محارب‌ و براندازي كه‌ اميد بسياري به‌ ايرانيان‌ خارج‌ از كشور بسته‌ بودند، بي‌رنگ‌ شود و يكدلي‌ و صميميت‌ براي‌ اعتلاي‌ ايران،‌ در جامعة‌ ايرانيِ‌ خارج‌ از كشور مواج‌ شود. آخرين‌ نمونة‌ آن، بازي‌ فوتبال‌ ايران‌ و امريكا بود كه‌ در آن نود درصد تماشاگران‌ ايراني‌ بودند و بازيكنان، گويي‌ در خانة‌ خود بازي ‌مي‌كردند. صد و چهل شبكة‌ تلويزيوني‌ جهان‌ اين‌ مسابقه‌ را نشان‌ مي‌دادند و ميلياردها نفر رفتار انساني‌ دو تيم‌ را ستودند. اين موجب‌ خشم‌ گروه‌هايي‌ شد كه‌ نام‌ ايران‌ و ايراني‌ را پرافتخار نمي‌خواهند. اين‌ قدرت ‌فرهنگ‌ساز ايرانيان‌ خارج‌ از كشور است‌ كه‌ بايد به‌ آن‌ توجه‌ كرد؛ همچنا‌ن‌كه‌ حق‌ رئيس‌جمهور است‌ كه ‌نسبت‌ به‌ اتباع‌ زنداني‌ كشورش‌ -‌به‌خصوص‌ در آلمان‌ـ ‌حساس‌ باشد.

نكتة ديگري‌ كه‌ علاقه‌مندم‌ با‌ عنوان‌ «حاشيه‌اي‌ بر دستگيري‌ تا آزادي‌ هوفر» مطرح‌ كنم‌ اين است كه وسواس ‌رئيس‌جمهور بر حفظ‌ غرور ملي‌ از ويژگي‌هاي‌ بارز اوست‌. او وقتي‌ احساس‌ كرد كه‌ دولت‌ آلمان‌ زمزمة ‌پيش‌شرط‌ شدن آزادي‌ هوفر براي‌ سفر رئيس‌جمهور را مي‌كند، به‌ آلمان‌ سفر نكرد. در مورد سفر به فرانسه نيز، زماني كه‌ با پيگيري‌هاي‌ فراتر از حد معمول، بالاخره‌ مطمئن‌ شد كه‌ سفر وي‌ با احترام و تشريفات‌ كامل‌ و حفظ‌ شئون‌ اسلامي‌ انجام‌ مي‌شود، به آن كشور رفت.

خاطرة‌ فراموش‌نشدني‌ من‌ در سفر ايتاليا اين است‌ كه‌ وقتي‌ در هواپيما مسئولان‌ كشور از دستاوردهاي‌ مهم‌ اقتصادي‌ و سياسي‌ سفر صحبت‌ مي‌كردند، آقاي‌ خاتمي‌ گفت‌ كه‌ هرچند اين ‌دستاوردها بسيار پراهميت‌ است‌ اما شيرين‌ترين‌ لحظة سفر من‌ وقتي‌ بود كه‌ آقاي‌ دالما نخست‌وزير ايتاليا در مصاحبة‌ مطبوعاتي‌ مشترك،‌ خطاب‌ به‌ افكار عمومي‌ گفت‌ آقاي‌ خاتمي‌ به دليل‌ تاريخ‌ و انقلاب ‌كشورش‌، بسيار پرغرور با ما حرف‌ زد.

 

دو

مسئولان‌ كشور، به‌خصوص‌ رئيس‌ قوة‌ مجريه‌ عمدتاًً غرق‌ در گزارش‌خواني‌هايي‌ هستند كه ‌مشكلات‌ كشور را براي‌ تصميم‌گيري‌ نهايي‌ به‌ آنان منتقل‌ مي‌كنند. وظيفة‌ اصلي‌ رئيس‌جمهور نيز حل‌ مشكلات‌ كلان‌ مردم، بر اساس‌ امكانات‌ و توانايي‌هاست. ايشان طبعاً از راه‌هاي‌ گوناگون‌ در جريان‌ مسائل‌ مردم‌ قرار مي‌گيرند. با وجود اين، ملاقات‌هاي‌ مردمي‌ و بازديدهاي‌ رسمي نيز,‌ به طور مداوم‌ در برنامة‌ كار رئيس‌جمهور قراردارد. در اين ملاقات‌ها علي‌رغم‌ توصيه‌هايي‌ كه‌ در همة‌ بازديدها به‌ بي‌آلايشي‌ و نمايش‌ واقعيت‌ها مي‌شود, صرف‌ اطلاع ‌داشتن از حضور رئيس‌جمهور باعث مي‌شود واقعيت‌ آن‌چنان‌كه هست‌ در معرض‌ ديد رئيس‌ جمهور قرار نگيرد.

ديدار رئيس‌جمهور از بيمارستان‌ شهداي‌ هفتم‌ تير, در يكي‌ از مناطق‌ جنوبي‌ شهر تهران‌، حتي‌ بي‌آنكه‌ محافظان‌ و همراهانش‌ بدانند و فرصت‌ كنند كه‌ لااقل‌ يك‌ دوربين‌ عكاسي‌ با خود داشته‌ باشند، مناظري بسيار ديدني‌ به وجود آورد. رئيس‌جمهور از نزديك‌ در فرصتي يك ساعت‌ و نيمه,‌ با تك‌ تك‌ بيماران‌ صحبت‌ كرد. زن افسرده‌اي‌ بود كه‌ شوهرش‌ در بيمارستان‌ فوت‌ كرده‌ بود و پول‌ نداشت‌ كه‌ به‌ بيمارستان‌ پرداخت‌ كند و جنازة شوهرش‌ را دفن‌ كند. گروهي مأمور شدند اين‌ مشكل‌ها را حل‌ كنند. آن‌ها تا شب‌ در بيمارستان‌ بودند. افسردگي‌ ناشي‌ از مشكلات‌ و تعجب‌ و خوشحالي‌ از حضور بي‌مقدمة‌ رئيس‌جمهور در آن‌ بيمارستان,‌ حالات‌ متناقضي‌ ايجاد مي‌كرد كه‌ من‌ هرگز آن را فراموش‌ نمي‌كنم‌.

 

سه

دوم‌ خرداد چنان‌كه‌ مصطلح‌ شده,‌ يك‌ «جبهه»‌ است‌ و بايد بتواند همة‌ آنان‌ را كه‌ در اين‌ طيف‌ گسترده با ‌گرايش‌هاي‌ مختلف‌ حضور دارند, در خود جاي‌ دهد و هر روز به تعداد آنان بيفزايد. محوري‌ترين‌ اصل اين‌ جبهه‌ براي‌ تحقق‌ چنين‌ هدفي، تحمل‌ ديگران‌ و مدارا و تساهل‌ و تسامح ‌است‌ و مطرودترين‌ عمل‌, خشونت‌ و طرد كردن‌ كساني‌ است‌ كه‌ در اين‌ جبهه‌ بوده‌اند و يا علاقه‌مندند در اين‌ جبهه‌ باشند. نگاه‌ جبهة‌ دوم‌ خرداد براي‌ سرعت‌ بخشيدن‌ به‌ اصلاحات‌, رو به‌ آينده‌ است‌ و تنها براي‌ جبران‌ خطاها بايد به گذشته نگاه كند و از آن‌ عبرت‌ بگيرد.

انتقام‌گيري‌ و از آن‌ بدتر، تلاش‌ براي‌ قطع‌ كردن‌ پيوند اين‌ جبهه‌ با گذشتة‌ پرافتخار انقلاب‌ اسلامي,‌ آفت‌ بزرگي‌ است‌ كه‌ نه‌ تنها دامنة‌ اين‌ حماسة‌ پرافتخار را نمي‌گستراند، بلكه‌ آن‌ را تا حد يك‌ حركت‌ كوچك‌ گروهي‌ نازل‌ مي‌كند.

شرايط‌ فعلي‌ كشور بسيار حساس است؛ خصوصاً در آستانة‌ انتخابات‌ سرنوشت‌ساز مجلس‌ ششم‌ كه‌ ضامن ‌موفقيت‌ آرمان‌هاي‌ حماسه‌سازان‌ دوم‌ خرداد است. به نظر مي‌رسد دو گروه هستند كه واقعيت دوم خرداد را درك نكرده‌اند؛ از يك‌سو كساني كه‌ منش‌ اين‌ جامعه‌ را كه‌ درعرض‌ دو سال‌ گذشته‌ تحول‌ جديدي‌ يافته, درك‌ نمي‌كنند و از نسخه‌اي‌ غيرمردم‌سالارانه براي گفت‌وگو با مردم استفاده مي‌كنند و آمرانه, رابطة‌ يك‌سويه با مردم‌ را مي‌پسندند و از سوي‌ ديگر آن‌ها كه‌ قصد مصادرة‌ اين‌ حماسه‌ را دارند و خود را متوليان‌ اين‌ جبهه‌ مي‌دانند و گمان‌ مي‌كنند جز آن‌ها هيچ‌كس حق حضور در اين‌ جبهه‌ را ندارند.

اين‌ جبهه‌ متعلق‌ به‌ مردم‌ است‌ و تنها زماني مي‌تواند اصلاحات مورد نظر خاتمي را تحقق بخشد كه‌ بتواند زمينه‌ را براي‌ حضور تعداد بيشتري‌ از مردم‌, زير اين‌ خيمة پربركت‌, فراهم‌ سازد. مردم ‌اين‌ را خوب‌ درك‌ كرده‌اند و گروه‌هاي‌ سياسي‌ به‌خصوص‌ آن‌ها كه‌ در دو طرف‌ اين‌ طيف‌ هستند, بايد تحمل‌ و مدارا را تمرين‌ كنند تا با مردم‌ باشند.

رئيس‌جمهور هم‌ كه‌ با رأي‌ همين‌ مردم‌ انتخاب‌ شده، با وسواس‌ بسياري‌ بر تحمل‌ يكديگر و توسعه‌دادن‌ دامنة‌ اين‌ جبهه‌ تأكيد مي‌كند. نگاه او به‌ آينده‌اي است‌ كه‌ در آن ايراني‌ آزاد و آباد با كمك‌ آحاد مردم‌ بنا شود. رقيبان‌ اين‌ حركت‌ به‌ اختلافات‌ داخل‌ اين‌ جبهه‌ اميدها بسته‌اند.

© Copyright 2003-2017, Webneveshteha.com. All rights reserved.