۱۴ اسفند ۱۳۷۸
انتشار در: روزنامة عصر آزادگان
نقش رسانه‌ها در انتخابات

اوريانا فالاچي، خبرنگار كهنه‌كار و قديمي، كه مصاحبه‌هاي سياسي وي با رهبران جهان در سه دهة گذشته از خواندني‌ترين نوشته‌ها بود، در مقدمة مصاحبة خود با هايلاسلاسي، ديكتاتور پيشين اتيوپي مي‌نويسد كه وي به اتيوپي خدمت‌هاي فراواني كرد و مهم‌ترين آن‌ها اينكه تلويزيون را به اتيوپي آورد و مردم در دوران او توانستند اخبار را مصور ببينند. اما شبي كه هواپيماي اتيوپپايي بر فراز ايتاليا سقوط كرد و همة رسانه‌هاي جهاني، اين فاجعه را در صدر اخبار خود پخش كردند، تلويزيون اتيوپي پس از آنكه بيست دقيقه اخبار هايلاسلاسي را پخش كرد، به اين واقعه اشاره كرد.

حقيقت اين است كه شيوة اطلاع‌رساني تأثيرگذارتر از اصل اطلاعات است و مطلوب‌ترين وضعيت براي رسانه اين است كه اخبار و اطلاعاتي كه رسانه به آن‌ها اهميت مي‌دهد، واقعاً در داوري مردم نيز مهم‌ترين باشند.

با همة علاقه‌اي كه به آقاي خاتمي دارم و نيز با اينكه وظيفة سازمانيم‌ حكم مي‌كند به اخبار رئيس‌جمهور توجه ويژه داشته باشم، خوشحال شدم وقتي دو روز پيش ديدم خبر مذاكرة عادي رئيس‌جمهوري ـ‌كه وظيفة رسمي و كاريش بوده‌ـ تنها‌ به دليل اينكه دربارة رئيس‌جمهور است، تيتر اصلي نشده و سخنان تاج‌زاده كه در آن روز از حساسيت ويژه‌اي برخوردار بود، اصلي‌ترين تيتر مطبوعات است. اين را نشانة نهادينه‌ شدن توسعة سياسي در جامعه مي‌دانم.

در انتخابات ششمين دورة مجلس شوراي اسلامي نيز، مهم‌ترين كار مطبوعات اين بود كه حساسيت‌هاي جامعه را درك كردند و به‌موقع و همراه با خواست اصلاح‌طلبانة ملي و با توجه به اولويت‌هاي مورد نظر مردم، اطلاع‌رساني كردند. اگرچه مطبوعات ساماندهي افكار عمومي را بر عهده داشتند و در غياب احزاب، نقش آنان را ايفا كردند، به اين دليل موفق بودند كه پيش از آن، خواست عمومي را درك كرده بودند و اولويت‌هاي اطلاع‌رسانيشان با اولويت‌هاي مردم برابر بود.

مردم قصد داشتند تصميم تاريخي و حماسي دوم خرداد را در بيست و نهم بهمن تكميل كنند و در دوران انقلاب اسلامي، اصلاحات را سرعت ببخشند. تأكيد ملي بر اصلاحات، نشانة حركت رو به رشد انقلاب مردم است.

اين نقش پراهميت مطبوعات است كه انصافاً موفق شدند، نقش اول را در مشاركت مردم و حضور گستردة آنان پاي صندوق‌هاي رأي بر عهده بگيرند. بي‌انصافي است، اگر از آنان سپاسگزاري نشود و به همة‌ آنان كه به‌خوبي از پس اين وظيفة مهم تاريخي مطبوعات برآمدند، دست‌مريزاد گفته نشود.

بهترين چيز براي رفع خستگي از كساني كه اطلاع‌رساني مكتوب را بر عهده داشتند، در شرايطي كه از همه سو به آنان بي‌مهري مي‌شد و همة مشكلات كوچك و بزرگ به دامن مطبوعات افكنده مي‌شد، همان اقبال عمومي بود؛ كه روزنامه‌نگار را همين بس است. البته بعضي شيوه‌هاي تخريبي و فضاسازي‌هاي غيرمنطقي نيز آفتي بود كه در شأن روزنامه‌نگاري پيشرفتة ايران نيست.

نقش رسانه‌هاي جهاني نيز، در اين انتخابات ستودني بود. كشورهاي بسياري هستند كه مبالغ هنگفتي مي‌پردازند تا حوادث محليشان جهاني شود و با اين حال موفق نمي‌شوند. خاطرات آخرين سفير شاه در لندن خواندني است كه بيشترين وقت خود را صرف حاتم‌بخشي به خبرنگاران مي‌كرد تا انقلاب شاه و ملت را زيبا و موجه نشان دهند و با اين‌همه تأثيري نداشت. اما با تغيير معادله، مي‌بينيم كه بيش از چهارصد خبرنگار خارجي از همة دنيا اين حماسه را پوشش دادند و در جهان بي‌مرز كنوني، زنده بودن، مقتدر بودن و مستقل بودن مردم ايران را به افكار عمومي جهان منتقل كردند.

البته خبرنگاراني هم بودند كه نتوانستند واقعيت اين حماسة ملي را درك كنند. درواقع آنان روح حاكم بر جامعه را نشناختند و نسل جوان سياسي را ناديده انگاشتند. براي نمونه مي‌توان به گزارش يكي از پركارترين و سرشناس‌ترين خبرنگاران جهاني اشاره كرد كه در اوج حركت سياسي جامعه، به‌ويژه نسل جوان اين ملت كه در عرصة تعيين سرنوشت، با شور و هيجان حضور پيدا كرده بودند، كسي را سمبل ‌نسل جوان اين كشور مي‌داند كه به فكر رقص و پارتي و شرابخواري و لذت بردن از فيلم‌هاي غربي است. اين در حالي است كه وقتي بعضي رسانه‌هاي داخلي ما واقعة تلخ و خشونت‌آميزي را در نقطه‌اي از دنيا بزرگنمايي مي‌كنند و به گونه‌اي تبليغ مي‌كنند كه گويا با يك ماجراي خشونت‌آميز و خلاف اخلاق، خشونت تمام آن كشور را فراگرفته، مورد نقد روشن‌بينانة شخصيت‌هاي فكري و سياسي ايراني قرار مي‌گيرند. اين روش رسانه‌هايي است كه ادعا دارند در چارچوب استاندارد خبررساني و با رعايت اصول دموكراسي عمل مي‌كنند. اين كار، هم توهين به نسل جوان سياسي ايران بود كه دغدغة سرنوشت سياسي خود را در انتخابات، با سرافرازي برآوردند و هم اهانت به ملتي كه اخلاق و معنويت و اسلام را در ذات و نهاد خود و انقلاب خود يافته است.

گرچه در جهان كنوني ممانعت از حضور خبرنگاران، محصور كردن خود است، توجه به مرزهاي اطلاع‌رساني و درست فهميدن واقعيت يك ملت نيز، ضروري است. به هر حال، پذيرفته شده كه مطبوعات و رسانه‌هاي داخلي و خارجي بر پديد آمدن اين حماسة بزرگ و اين شور مردمي و اين انتخاب‌هاي همراه و همگام با فكر اصلاح‌طلبانة آقاي خاتمي، تأثير گسترده‌اي داشته‌اند.

© Copyright 2003-2017, Webneveshteha.com. All rights reserved.